In principio erat verbum
Presentatie van het onderzoeksvoorstel

[Fragment]

"De afgelopen jaren heb ik als kunstenaar onderzoek gedaan naar dat deel van de hersenen waar emotionele gewaarwordingen worden gereguleerd. Zo ging ik via fMRI-scans op zoek naar emotionele reacties van mijn eigen brein. Hoewel we inmiddels de afwijkingen in hersenen kunnen signaleren en diagnosticeren, blijft ons brein een eeuwig raadsel. Ik zou graag het binnenste van het binnenste willen doorgronden.

Zo ontstond de fotografische installatie Sanctuarium naar aanleiding van een onderzoek naar de geschiedenis van het gesticht St. Anna in Venray. Daar vond ik in het mortuarium
een grote collectie hersencoupes van daar gestorven geesteszieken. Met deze ‘relieken van de wetenschap’ wilde ik de voormalige patiënten van het gesticht rehabiliteren.
Dit alles kwam voort uit mijn fascinatie voor het menselijk zijn (bewust of onbewust), waarvan ik geloof dat de diepere zin en ziel huist in de hersenen. Daar dit nog steeds een plek is, die aan voortdurende exploratie onderhevig is, zie ik het menselijk
brein als een waar ‘sanctuarium’, een heiligdom dat niet al zijn geheimen prijsgeeft.

Naar aanleiding van een eerder project, ‘Het eeuwige lichaam’, raakte ik geïntrigeerd door emotionele reacties bij (historische) personen in hun laatste levensuren. Met name angst, een van de primaire gevoelens opgeslagen in de oudste hersenstructuren, sprak mij aan.
Door middel van een sobere reliekbuste van de Heilige Ursula, die een open te klappen hoofddeksel had, werd voor mij de associatie met een kijkje in het brein gemaakt. Ik raakte geïntrigeerd door haar vita, die vertelt, dat Ursula na terugkeer van haar pelgrimstocht uit Rome (5e eeuw n.Chr.) in Keulen met haar 11(.000) maagden de dood vond door onthoofding. Via onderzoek hiernaar, stuitte ik op een reconstructie van haar angstgevoelens, gecorreleerd aan de analyse (hippocampus) en objectherkenning (neocortex).
Wat me bezighield, was wat er in het hoofd van Ursula omgegaan zou zijn gedurende de laatste momenten van achtervolging tot haar uiteindelijke dood. Vittore Carpaccio schilderde in de 15e eeuw gruwelijke taferelen, waarin Ursula’s gezellinnen onthoofd werden door de Hunnen, terwijl de prinses zelf knielend een onderhandelingspoging waagde met de aanvoerder, de prins der Hunnen, die een oogje op haar had. Wat er werkelijk in haar omgegaan is, weten we niet. Deze film wilde ik als het ware reconstrueren in een proefondervindelijke angstervaring, door mijzelf, middels mijn eigen brein, in historisch contact te brengen met Ursula."

Krien Clevis


De volledige tekst van de presentatie van Krien Clevis kunt u hier downloaden (pdf).*